Με σταθερό οδηγό τη γεμάτη πραότητα φωνή του, ο Γκουζμάν μας αφηγείται off-camera τις αθέατες πτυχές της χιλιανής ιστορίας, οι οποίες εκτείνονται πέρα από το μεγαλύτερο σύνορο της χώρας: στα ανοικτά της ακτογραμμής. Πιο συγκεκριμένα, αναλαμβάνει να μας αφηγηθεί την τραγική ιστορία ενός κουμπιού το οποίο ανασύρθηκε από το βυθό του Ειρηνικού Ωκεανού.

Όσοι είχαν την τύχη να γνωρίσουν το μοναδικό έργο του Γκουσμάν από το αφιέρωμα του 14ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, θα είναι ίσως σε θέση να θυμηθούν πως δεν πρόκειται για ένα άθροισμα στείρων ιστορικών αφηγήσεων γύρω από την οδυνηρή πτώση του Αλιέντε και τα αδιανόητα εγκλήματα της χούντας του Πινοσέτ.

Για την ακρίβεια, θα μπορούν ίσως να ανακαλέσουν το σπάνιο ταλέντο του κινηματογραφιστή να συνδυάζει μυσταγωγικά την αγάπη του για την επιστήμη και ειδικότερα την αστρονομία με μεγέθη όπως ο χρόνος, η μνήμη και η Ιστορία. Πρόκειται για έναν χαρισματικό αφηγητή που φέρνει το αχανές και το άχρονο σε ισότιμη αλληλεπίδραση με τα «γήινα», ιστορικά τραύματα χθες αλλά και το σήμερα.

Πέντε χρόνια μετά το αξέχαστο «Νοσταλγώντας το Φως», ο Γκουζμάν εξακολουθεί να συνδυάζει με την ίδια επιδεξιότητα και άκρως αναγνωρίσιμη ποιητική χροιά τα συμπαντικά μεγέθη με πρόσφατες ή παλαιότερες «μαύρες» σελίδες του τόπου του.

Αυτή τη φορά ωστόσο, η αντίστιξη μεταξύ του υδάτινου στοιχείου (που βρίσκεται παντού στο σύμπαν) και της ιστορίας που κρύβεται ανοιχτά των ακτογραμμών της Χιλής δε διαθέτει την ίδια οξύτητα με εκείνη που καθήλωνε στο προ πενταετίας διαμάντι του.

Ακόμα κι έτσι όμως, το «The Pearl Button» λειτουργεί πλήρως ως ακόμα ένα σημαντικό κομμάτι μνημονικής καταγραφής στο παζλ της φιλμογραφίας του Γκουζμάν, με τον ίδιο στο ρόλο του ακαταπόνητου υπηρέτη της αλήθειας και τη μνήμης. Μιας μνήμης την οποία ο ίδιος ανάγει σε συμπαντική οντότητα, σύμβολο της ακλόνητης πίστης του στον άνθρωπο και στο καλό.