Bashu, Ο Μικρός Ξένος

Μα δεν είναι υπέροχο που υπάρχουν τόσες δεκάδες χιλιάδες ιστορίες; Δεν είναι θαύμα που υπάρχει τέτοιο πλήθος κόσμων και το σινεμά να το αφηγηθεί; Δεν είναι με τον γνησιότερο (και αντι-πολιτικάντικο) τρόπο συμπεριληπτικό που δια των δημιουργών υπάρχουν ακόμα πιο πολλαπλάσια μάτια στις ιστορίες και τους κόσμους αυτούς; Ομολογώ ο ενθουσιασμός με τις ταινίες καμμιά φορά με εξωθεί σε τέτοιου είδους παραληρήματα, που ενίοτε, πιο οργανωμένα και μετά από κάποια περισυλλογή, στέκουν και αντί προλόγου.

Όμως αυτό έπαθα βλέποντας τον Bashu, μια ταινία που γνώριζα από φήμης, θυμόμουν ότι είχε πρόσφατα αποκατασταθεί, και αν δε απατώμαι προβληθεί στην «κλασική» Βενετία πρόσφατα, αλλά δεν είχα ακόμα καταφέρει να βάλω στο προσωπικό μου καλεντάρι. Ευτυχώς ήρθε η ευλογημένη ώρα των επανεκδόσεων (και η ανάθεση από τον Π. Γκ.) και το πρόσθεσα. Είμαι τυχερός.

μια ιδιοσυγκρασία ταινίας που είναι υπέροχα ακατάτακτη, ένας Φανταστικός Ρεαλισμός σα να λέμε, που έχει και πολλά να πει πάνω στην έννοια της Ξενίας, της Οικογένειας, της μητρικής έγνοιας, όλων αυτών που μας θέλουν μαζί

Νομίζω είναι και η ευτυχία του να είσαι σινεφίλ. Κατανοώ και σέβομαι εκείνους που θέτουν όρια στην σινεφιλία τους (και δεν βλέπουν φερ’ ειπείν ιρανικά – άλλοι δεν βλέπουν αμερικάνικα), δεν είμαι κακόκεφος αρκετά για να τους εξαιρέσω από την φάρα αυτών που θεωρώ πράγματι σινεφίλ, αλλά είναι αλλιώς να είσαι ο ακέραιος, ο δεκτικός θεατής που τον ενδιαφέρουν δυνητικά όλες οι ιστορίες, με όλους τους ρυθμούς, με αγνώστους και με σταρ, με εφφέ αλλά και δίχως μισό τρυκ, από όλες τις χώρες και με οποιαδήποτε θεματολογία.

Ο Bashu δε, είναι ένα ιδιαίτερο κινηματογραφικό ον, μια πολύ-πολύ σπάνια ιδιοσυγκρασία. Είναι μια ιρανική ταινία, αλλά είναι και μια γεωγραφικά πολύ ειδική περίπτωση μιας και ξεκινά από τη νότια χώρα, όπου και ξεκινά ο τρομαγμένος μας αφρο-ιρανός ήρωας (μια πρώτη σπονδή πάνω στην ανάμιξη των φύλων, έχει καυκάσια χαρακτηριστικά και είναι μαύρος) και καταλήγει βορειοδυτικά, στην φυλή των Γκιλάκ και την διάλεκτό τους που δεν καταλαβαίνει – και δεν τον καταλαβαίνουν και αυτοί. (Ναι, θυμήθηκα λίγο το σπουδαίο Αγόρι με τα Πράσινα Μαλλιά του Λόουζι.) Ακόμα περισσότερο είναι μια μορφικά ασυνήθιστη ταινία. Κι αυτό διότι ενώ στην φόρμα της διαλέγει ένα «αμερικάνικο» τέμπο, ένα σβέλτο ντεκουπάζ και μια όλο ποικιλία στάση στις επιλογές της θέσης και της κίνησης της κάμερας, έχει την ίδια στιγμή την νατουραλιστική επιμονή: Παρατηρεί ας πούμε ακίνητη η μηχανή το θέμα της για παράνομο στα αμερικανικά αφηγηματικά δεδομένα χρόνο. Ή περιγράφει λεπτομερώς στιγμές καθημερινότητας – ενίοτε έως ότου γεννήσει μιας μορφής αγωνία από μέσα τους. Ή ποντάρει όλη της την ατμόσφαιρα σε μια σειρά σεναριακών ευρημάτων, κάποτε πλήρως αλλόκοτων ηχητικά στο δυτικό/αστικό αυτί, οι οποίες όμως της χαρίζουν ένα είδος εξπρεσιονιστικής μαγείας, άρρηκτα δεμένης με τον προαναφερθέντα νατουραλισμό. Όλα αυτά, αντάμα με τις εισβολές του εξω-λογικού (είναι κάπως τρομο-υποβλητικά τα φαντάσματα της ταινίας μέχρις ότου αποδειχθούν με το μέρος μας) φτιάχνουν ένα ενήμερα φολκ κράμα, μια ιδιοσυγκρασία ταινίας που είναι υπέροχα ακατάτακτη, ένας Φανταστικός Ρεαλισμός σα να λέμε, που έχει και πολλά να πει, ουδόλως πολιτικάντικα επιμένω, πάνω στην έννοια της Ξενίας, της Οικογένειας, της μητρικής έγνοιας και εν γένει όλων αυτών που μας θέλουν μαζί.

Σε μια εποχή που το σινεφίλ βλέμμα μοιάζει παγκοσμιοποιημένα μολυσμένο από το ανελέητο τέμπο, το ασυλλόγιστο CG Imaging, το γρονθοκόπημα των εφφέ, την ψηφιακή ασυδοσία και την μάστιγα της χρωματικής διόρθωσης – όλα τους συντείνοντα στο να μοιάζουν οι ταινίες μεταξύ τους ανεξαρτήτως «εθνικότητας» - σε μια εποχή που αν δεν έχεις true crime, υπερήρωες και δικαιώματα σε κίνδυνο δεν έχεις ενδιαφέρον ούτε να σε βρίσουν στα social, μια ταινία σαν τον Bashu επιστρέφει εκ βάθρων καθαρτήρια, να αποτελέσει δείκτη του αμόλυντου βλέμματος, να υπενθυμίσει πόσα πολλά μπορείς να δείξεις στο σινεμά (και πόσο λίγα τελικά βλέπουμε) και να μας εναποθέσει πατρικά/μητρικά στην αγκαλιά μιας ταινίας που θα μας κάνει να νοιώσουμε και λίγο άβολα, και λίγο αμήχανα παραξενεμένοι. Και στο τέλος θα αισθανόμαστε θαυμάσια γι’ αυτό.