Αρκουδότρυπα

Η ομότιτλη και βραβευμένη μικρού μήκους των Χρυσιάννα Παπαδάκη και Στέργιου Ντινόπουλου, γίνεται μεγάλου μήκους, βραβεύεται μεταξύ άλλων στο φεστιβάλ της Βενετίας και τώρα ετοιμάζεται να ανοίξει και επίσημα τη φετινή, θερινή σεζόν με το εξής τρίπτυχο: κλαρίνο, φύση, ρομάντζο.

Στο ορεινό χωριό της Τύρνας (σημερινή Ελάτη Τρικάλων) δυο φίλες ζουν την καθημερινότητά τους σε διαφορετικούς ρυθμούς. Η Αργυρώ (Κυριαζή) βοηθάει τον πατέρα της ασχολούμενη με τις αγροτικές δουλειές του σπιτιού, φροντίζοντας και βοσκώντας τα κατσίκια, ενώ η Αννέτα (Οικονομάκη) προτιμάει να χορεύει Μαρίνα Σάττι και να βάφει τα νύχια της. Τη μέρα που η Αννέτα θα ανακοινώσει στην Αργυρώ ότι είναι έγκυος και ότι θα μετακομίσει στη Λάρισα μαζί με τον αστυνομικό σύντροφό της, η σχέση τους θα αλλάξει για πάντα.

To 2023 η μικρού μήκους εκδοχή της «Αρκουδότρυπας» βραβεύτηκε στο φεστιβάλ της Δράμας και απέκτησε αμέσως φανατικό κοινό (το οποίο στήριξε από νωρίς την ταινία που χρηματοδοτήθηκε εξ ολοκλήρου μέσω crowdfunding) για τον τρόπο που αφηγείτο την queer αγάπη εντός του περιτοιχισμένου, επαρχιώτικου σύμπαντός της. Θυμάμαι να τη βλέπω και να μου γεννάται μια τεράστια απορία αναφορικά με τον τίτλο που παρέπεμπε περισσότερο σε ελληνικό, μεταφυσικό φολκ και λιγότερο σε σχεσιακό δράμα, μια απορία που ευτυχώς λύνεται τώρα με τους δημιουργούς να παίρνουν τον χρόνο τους (δύο ώρες και κάτι λεπτά η διάρκεια της ταινίας), ώστε να στήσουν την ιστορία των δυο ηρωίδων και να δώσουν μια, ομολογουμένως, συγκινητική απάντηση στο τι είναι και τι συμβολίζει τέλος πάντων αυτή η σπηλιά.

Λιγότερο αφαιρετική από τη «μαμά» μικρού μήκους, η «Αρκουδότρυπα» μοιράζεται σε τρία διαφορετικά κεφάλαια, με τα πρώτα δυο να εξερευνούν τις διαφορετικές οπτικές των δυο ηρωίδων πάνω στα ίδια γεγονότα. Οι Παπαδάκη και Ντινόπουλος δημιουργούν ένα περιβάλλον βουκολικής απομόνωσης, αλλά ταυτόχρονα και μια ορεινή επαρχία που σφύζει ζωής, σαν να επρόκειτο για έναν κόσμο που υπάρχει μόνος του, ξέχωρος από την απτή καθημερινότητα των πόλεων, «ποτισμένος» από τις παραδόσεις, τα ήθη και τα έθιμα της περιοχής.

Έχει γίνει σοβαρή δουλειά εδώ για τον συγκερασμό της λαϊκής παράδοσης με το «πνεύμα» της Gen Z, αρκεί κανείς να αντιληφθεί τον απροσδόκητο τρόπο με τον οποίο εναρμονίζεται η αφήγηση και μουσικά, με τα κλαρίνα να διαδέχονται την τραπ, και η «Χαλασιά μου» τους ποπ βαλκανικούς ήχους, δημιουργώντας έτσι μια ενδιαφέρουσα ηχητική σύνδεση του παρελθόντος με το παρόν, του τότε με το τώρα.

Όσο οι ηρωίδες συνυπάρχουν, αναγκαστικά, εντός της μικρής τους κοινότητας με τα παγιωμένα στερεότυπα και τις βαθιά ριζωμένες προκαταλήψεις, βρίσκονται παράλληλα και σε μια αδιάκοπη αναζήτηση του εαυτού τους, πράγμα διόλου εύκολο – οι προδιαγεγραμμένοι ρόλοι τους, θα έπρεπε να (τους) είναι αρκετοί. Η αναζήτηση αυτή γίνεται με όρους σύγχρονης ύπαρξης, με τους χαρακτήρες - τόσο τις πρωταγωνίστριες, όσο και εκείνους που τις πλαισιώνουν - να μη γίνονται ποτέ καρικατούρες, αλλά να εξυπηρετούν, ιδίως η Αργυρώ και η Αννέτα, την ανάγκη για μια επανάσταση προσωπική και τελικά κοινωνική.

Στα μεγάλα θετικά της ταινίας είναι ανενδοίαστα η φωτογραφία της Αρσινόης Πηλού που καθιστά την ελληνική φύση το ίδιο θελκτική όσο και επικίνδυνη, με κάδρα ολοπράσινου οργασμού και μυστικιστικής ομορφιάς που μοιάζουν να έχουν ξεπηδήσει από κάποιο παραμύθι. Επίσης, ετούτο το κείμενο δεν θα ήταν ολοκληρωμένο αν δεν κάναμε και μια αναφορά στην εξαίρετη χημεία των δυο πρωταγωνιστριών που αλληλοσυμπληρώνονται ιδανικά, με τη Χαρά Κυριαζή να παραθέτει μια ερμηνεία εσωτερικού σθένους και ευαλωτότητας και την Πάμελα Οικονομάκη να αμφιταλαντεύεται μεταξύ τσαγανού και ενός «θρασύτατου» κουράγιου.

Η «Αρκουδότρυπα» είναι ο μυθικός, εκείνος, χώρος του κόσμου μας, όπου τα όνειρά μας γίνονται πραγματικότητα και τα μελλούμενα δεν μοιάζουν πια και τόσο σκοτεινά. Είθε να βρούμε όλοι τη δική μας προστατευτική σπηλιά προκειμένου να υπάρξουμε όπως ακριβώς εμείς το θέλουμε.