Η «GORGONA» της Εύης Καλογηροπούλου, που έκανε πρεμιέρα στην Εβδομάδα Κριτικής του Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου Βενετίας, αποτελεί μια δυναμική δήλωση για τη θέση της γυναίκας τόσο στην κοινωνία όσο και στον ίδιο τον κινηματογραφικό λόγο.

Η σκηνοθέτρια ανήκει στη νέα γενιά Ελληνίδων δημιουργών που διαμορφώνουν ένα ιδιαίτερα εξωστρεφές και τολμηρό κινηματογραφικό τοπίο. Με σπουδές στον χώρο των εικαστικών, η δουλειά της χαρακτηρίζεται από έντονο οπτικό αποτύπωμα και πειραματισμό στην αφήγηση. Η φιλμογραφία της περιλαμβάνει μικρού μήκους ταινίες που έχουν ξεχωρίσει για τη θεματική τους τόλμη και την ιδιαίτερη αισθητική τους συνέπεια. Τα «Motorway 65» και «Ο Θρόνος του Ξέρξη» έχουν παρουσιαστεί και βραβευτεί σε Διεθνή Φεστιβάλ (μεταξύ των οποίων αυτό των Καννών, αμφότερα τα είδατε στις Νύχτες Πρεμιέρας), συμβάλλοντας στη διαμόρφωση μιας ισχυρής δημιουργικής ταυτότητας. Οι βραβεύσεις αυτές δεν αποτελούν μόνο αναγνώριση, αλλά και ένδειξη της ικανότητάς της να συνομιλεί με ένα παγκόσμιο κινηματογραφικό κοινό.

Στην πρώτη της μεγάλου μήκους «GORGONA», η ανατροπή του μύθου της Μέδουσας λειτουργεί ως πολιτική και καλλιτεχνική πράξη. Η Καλογηροπούλου μετατρέπει ένα σύμβολο φόβου σε εικόνα ενδυνάμωσης, σχολιάζοντας τη διαχρονική δαιμονοποίηση των δυναμικών γυναικών. Παράλληλα, η χρήση της βίας στην ταινία δεν παρουσιάζεται μονοδιάστατα, αλλά ως μέρος ενός ευρύτερου συστήματος εξουσίας που αναπαράγεται. Το κινηματογραφικό της σύμπαν αντλεί έμπνευση από την ποπ κουλτούρα, το exploitation και προσωπικές μνήμες, δημιουργώντας ένα πολυεπίπεδο αισθητικό αποτέλεσμα.

Η παρουσία της ταινίας στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Βενετίας επιβεβαιώνει τη διεθνή απήχηση της δουλειάς της και ενισχύει τη θέση των Ελληνίδων δημιουργών στο παγκόσμιο κινηματογραφικό στερέωμα. Η «GORGONA» δεν είναι απλώς μια ταινία, αλλά μια δήλωση για το τι μπορεί να είναι το σύγχρονο, γυναικείο, πολιτικό σινεμά.

κεντρική φωτογραφία άρθρου: credit Petros Chytiris

Διαβάστε ακόμα:
Δύο σώματα, μία κραυγή: Η Μελισσάνθη Μάχουτ και η Ωρόρα Μαριόν στον κόσμο της «GORGONA»

INFO
Η ταινία «GORGONA» της Εύης Καλογηροπούλου κυκλοφορεί στους κινηματογράφους την Πέμπτη 2 Απριλίου σε διανομή Feelgood Entertainment.

Η «GORGONA» επαναπροσεγγίζει τον μύθο της Μέδουσας ως σύμβολο δύναμης. Το «γοργόνειο», άλλωστε, χρησιμοποιούνταν από πολύ παλιά ως δηλωτικό προστασίας. Τι σε οδήγησε σε αυτή την αντιστροφή του «τέρατος» σε πρωταγωνίστρια; 

Η Μέδουσα ήταν μια όμορφη ιέρεια της Αθηνάς, την οποία ο Ποσειδώνας βίασε, μεταμορφωμένος σε άλογο, μέσα στον ιερό χώρο της θεάς. Η Αθηνά, εξοργισμένη από το γεγονός, δεν ήθελε να έρθει σε ρήξη με τον Ποσειδώνα και τη μεταμόρφωσε σε ένα απεχθές τέρας, που αντί για μαλλιά είχε φίδια. Η όψη της ήταν φρικτή, ώστε όποιος την κοιτούσε στο πρόσωπο πέτρωνε. 

Παρόλα αυτά, συχνά χρησιμοποιείται στη σύγχρονη κοινωνία στερεοτυπικά σαν σύμβολο για να  κατηγορηθεί μια γυναίκα δυναμική ως επικίνδυνη ή για να χαρακτηριστεί η εμφάνιση της ως «too sexy and envious» ή γυναίκες σε πολιτικές θέσεις και γυναίκες CEO ως μάγισσες και «bitch». 

Η ταινία μιλά για τη γυναικεία ενδυνάμωση μέσα από βία και εκδίκηση. Σε έναν κατακερματισμένο, ζοφερό κόσμο όπως είναι αυτός που ζούμε, με πολεμικές συρράξεις και γενοκτονίες, νιώθεις πως η «οργή» είναι τελικά μια αναγκαία μορφή πολιτικής, όσο και καλλιτεχνικής, έκφρασης; 

Όσον αφορά την πολιτική, ναι σίγουρα ζούμε μια πάρα πολύ επικίνδυνη εποχή. Είναι μια κατάσταση που γίνεται όλο και πιο δυστοπική και ακραία, με πολέμους και γενοκτονίες. Όπως πρόσφατα, όταν βομβαρδίστηκε ένα σχολείο με 160 κορίτσια στο Ιράν. Είναι φυσικό να υπάρχει οργή και πρέπει να υπάρχει. Δεν μπορούν καν να περιγράφουν αυτά που γίνονται και το χειρότερο είναι ότι όσο εμείς το βλέπουμε, υπάρχουν άνθρωποι που το ζούνε. 

Καλλιτεχνικά, με ενδιαφέρουν οι ταινίες που με σοκάρουν, που με ταρακουνάνε. Αλλά αυτό είναι θέμα προτίμησης και εποχής. Δεν υπάρχει «πρέπει» στην τέχνη, οπότε δεν θεωρώ ότι η πολιτική οργή πρέπει απαραίτητα να εκφράζεται καλλιτεχνικά παρόλο που είναι αναπόφευκτα παρούσα σήμερα. 

Η ταινία συνδυάζει ’70s αισθητική, μεταφυσικά στοιχεία, Κλερ Ντενί και Κουέντιν Ταραντίνο! Πώς συνέθεσες αυτό το αμάλγαμα; Πώς «μεταφράζεται» το exploitation μέσα από το γυναικείο βλέμμα; 

Όπως οι καλλιτέχνες εδώ και χρόνια χρησιμοποιούν εργαλεία της ποπ κουλτούρας και της mainstream αισθητικής για να εκφράσουν κάτι μέσα από το δικό τους βλέμμα, έτσι και στο σινεμά πιστεύω ότι χρησιμοποιούμε διαφορετικά είδη, αισθητικές και επιρροές για να εκφράσουμε κάτι προσωπικό.  

Το δικό μου βλέμμα είναι γυναικείο, μιας και είμαι γυναίκα. Μέσα από αυτό μπορώ να μιλήσω για τη δική μου εμπειρία και κάπως έτσι προκύπτουν όλα αυτά. Επίσης από πάντα μου άρεσε να συνδυάζω ετερόκλητά πράγματά. Μου άρεσε που ήμουν με την γιαγιά μου στο χωριό και έχω αναμνήσεις από μία άλλη γιαγιά που πέρναγε με το γαϊδούρι της και τα λέγανε έξω από το σπίτι. Μετά έμπαινα μέσα στο σπίτι κι έβλεπα NBA με τον Μάικλ Τζόρνταν σε μια τηλεόραση που είχε κέντημα βελονάκι πάνω της για να καλύπτει τη μισή οθόνη. 

Οι άνθρωποι δεν είμαστε ένα πράγμα.

Η πόλη-κράτος της «GORGONA» είναι βαθιά πατριαρχική, ένας κόσμος πολύ κοντά στη σύγχρονη πραγματικότητα. Η βία στην ταινία λειτουργεί ως απελευθέρωση ή ως αναπαραγωγή των ίδιων μηχανισμών εξουσίας; 

Τίποτα δεν απελευθερώνεται πλήρως έτσι απλά. Όλα κάπως αναπαράγονται όταν αλλάζουν μέσα σε ένα σύστημα. Δεν μπορώ να έχω την απόλυτη απάντηση.  

Ας δούμε λίγο τα πράγματα αλλιώς. Πρόσφατα με ρώτησαν αν πιστεύω ότι πρέπει να κυβερνούν οι γυναίκες. Είπα ΟΚ δεν ξέρω αν θα ήταν όλα τέλεια ή αν δεν θα κάνανε λάθη ή αν το φύλο ορίζει την ικανότητά σου να είσαι καλός ηγέτης και δίκαιος. Απλά έπρεπε επί της αρχής να μην υπάρχει αυτή η ερώτηση γιατί εμπεριέχει μια παραδοχή πως δεν ηγούνται οι γυναίκες, όπως συμβαίνει π.χ. στην πολιτική.  Το πρόβλημα είναι η ίδια η ύπαρξη της ερώτησης. 

Η σχέση των δύο πρωταγωνιστριών είναι ταυτόχρονα ερωτική και συγκρουσιακή. Πώς δούλεψες με τις ηθοποιούς για να αποδώσετε αυτή την ένταση; 

Είναι και οι δύο πολύ καλές ηθοποιοί, με πολύεπίπεδη σκέψη. Σίγουρα βοήθησε η πολύ καλή σχέση τους, ακόμα και σε επίπεδο φιλίας. Είναι και οι δυο ηθοποιοί που τις ενδιαφέρει η τέχνη γενικότερα και ειδικότερα το σινεμά. Φυσικά βοήθησαν οι πρόβες και η συνεχής συζήτηση κατά τη διάρκειά τους. Είμαστε πολύ κοντά στη σκέψη σε κοινωνικά θέματα. 

Χάρηκα πολύ που με εμπιστεύτηκαν και μπήκαν τόσο γενναιόδωρα στην ταινία. 

Εμποτίζεις συνειδητά τις ταινίες σου με queer θεματικές και αστικό περιθώριο. Τι σημαίνει για 'σένα η αναπαράστασή τους στο σινεμά; 

Για μένα οι queer θεματικές είναι μια μεγάλη ομπρελά που αγκαλιάζει πολλές ιστορίες. Tώρα δεν πάνε μαζί απαραίτητα, είναι καλλιτεχνική επιλογή.

Πώς απαντάς στην ιδέα ότι οι γυναίκες σκηνοθέτριες «πρέπει» να κάνουν ρεαλιστικά ή κοινωνικά δράματα αντί για genre σινεμά; 

Είναι μια συχνή αντίληψη. Είναι η αλήθεια δυστυχώς. Πολλές φορές υπάρχει η ερώτηση: γιατί βία, γιατί ερωτικές σκηνές, γιατί όπλα; Και η απάντηση είναι: γιατί όχι; Απλά - γιατί όχι. 

Σε τι βαθμό λειτούργησε η Ελευσίνα και το ελληνικό τοπίο στη δημιουργία του σύμπαντος της ταινίας; 

Πάρα πολύ. Ήταν βασική έμπνευση. Τα locations είναι πολύ σημαντικά για μένα, γιατί μέσα από αυτά σκέφτομαι τους χαρακτήρες. Η Ελευσίνα και ο Ασπρόπυργος με συγκινούν πάντα ως τοπία και περιοχές, γιατί έχουν πολλά επίπεδα: από τα Ελευσίνια Μυστήρια μέχρι τα διυλιστήρια, την ΠΥΡΚΑΛ, τα εργοστάσια τσιμέντου, το λιμάνι, την περιβαλλοντική καταστροφή της θάλασσας. Σαν μια τοιχογραφία - θυμάμαι και μια τοιχογραφία με εργάτριες στην ΠΥΡΚΑΛ από τη δεκαετία του ’80 που έλεγε «γυναίκες ενωμένες ποτέ νικημένες». Με ενδιαφέρουν επίσης και οι ταινίες του '60, το πως μπορούν να συνδυαστούν με το σήμερα και να επαναδιατυπωθούν μέσα από άλλες αποτυπώσεις. 

Προέρχεσαι από τον χώρο των εικαστικών. Πόσο επηρεάζει αυτό τη σκηνοθετική σου ματιά; 

Σίγουρα επηρεάζει. Πάντα μου άρεσαν οι ταινίες με έντονη εικαστικότητα. Θα έλεγα πως και το κορεάτικο σινεμά, όπως του Μπονγκ Τζουν-Χο και του Παρκ Τσαν-Γουκ έχει έντονο εικαστικό στοιχείο. Φυσικά με άλλο τρόπο, αλλά ναι. Το ίδιο και οι ταινίες της Ζουλιά Ντουκουρνό. O Αντρέι Ταρκόφσκι και ο Στιβ ΜακΚουίν ήταν και είναι εικαστικοί. 

Η «GORGONA» έκανε παγκόσμια πρεμιέρα στο 82ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Βενετίας. Πώς βλέπεις τη θέση των Ελληνίδων δημιουργών στο διεθνές κινηματογραφικό τοπίο σήμερα; 

Υπάρχουν πολλες και ταλαντούχες σκηνοθέτριες, η Αθηνα Ραχηλ Τσαγκαρη έχει συνεχή παρουσία σε μεγάλα  φεστιβάλ. Μετά η Σοφία Εξάρχου σίγουρα, η Κωνσταντίνα Κοτζαμάνη, η Ρηνιώ Δραγασάκη, η Εύα Στεφανή, η Ζακλίν Λέντζου και η Αλεξάνδρα Ματθαίου, η Ελίνα Ψύκου, αλλά σιγουρά θα έχω ξεχάσει κάποια.