Γκουσλαζί Μαλανζά: «Η απόδοση της δικαιοσύνης είναι χρέος της κοινωνίας, μονάχα έτσι μπορούμε να υπάρξουμε»

Με αφορμή την κυκλοφορία της ταινίας του Ντομινίκ Μολ «Φάκελος 137» στις αίθουσες, η Γκουσλαζί Μαλανζά μίλησε στο ΣΙΝΕΜΑ για τη σημαντικότητα και το βάρος του χαρακτήρα της, για το πού στεκόμαστε απέναντι στην αστυνομική βία και για το εάν το μέλλον φαντάζει φωτεινό, παρά τις καθημερινές προκλήσεις που βιώνουμε όλοι μας ως μέλη μιας διευρυμένης, «παγκόσμιας» κοινωνίας.

Συνέντευξη στην Βαρβάρα Κοντονή
Γκουσλαζί Μαλανζά: «Η απόδοση της δικαιοσύνης είναι χρέος της κοινωνίας, μονάχα έτσι μπορούμε να υπάρξουμε»

Μια ερευνήτρια της Υπηρεσίας Εσωτερικών Υποθέσεων της αστυνομίας στη Γαλλία θα βρεθεί δακτυλοδεικτούμενη από τους συνεργάτες της, όταν αναλάβει την διαλεύκανση μιας υπόθεσης που θέλει ένα διαδηλωτή βαριά τραυματισμένο από πυρά αστυνομικού της αντιτρομοκρατικής ομάδας. Η Στεφανί θα συνειδητοποιήσει σύντομα πως όταν αποτελείς μέρος του συστήματος, η αλλαγή εκ των έσω δεν είναι ποτέ εύκολη δουλειά.

O Ντομινίκ Μολ επιστρέφει με τον «Φάκελο 137», ένα συγκλονιστικό αστυνομικό θρίλερ, που βασίζεται σε πραγματικά γεγονότα. Η ταινία συμμετείχε στο Επίσημο Διαγωνιστικό του Φεστιβάλ Καννών 2025 και η συνέντευξη με την Μαλανζά πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του 26ου Φεστιβάλ Γαλλόφωνου Κινηματογράφου που φιλοξένησε την πανελλήνια πρώτη προβολή της ταινίας.

Στην ταινία υποδύεσαι την Αλίσια Μαντί, μια καμαριέρα που βρίσκεται στο λάθος σημείο τη λάθος στιγμή ή στο σωστό σημείο τη σωστή στιγμή; 

Νομίζω θα συνέδεα και τα δυο. Θα έλεγα ότι αυτή η καμαριέρα που βρίσκεται στο συγκεκριμένο δωμάτιο του συγκεκριμένου ξενοδοχείου είναι στο σωστό μέρος τη λάθος στιγμή. Είναι εκεί και όχι μόνο βλέπει τη σκηνή που εκτυλίσσεται έξω από το παράθυρο, αλλά την καταγράφει κιόλας. Είναι λοιπόν στο σωστό σημείο εκείνη τη στιγμή γιατί είναι στη δουλειά της, αν και αυτή βρίσκεται σε μια προνομιούχα περιοχή του Παρισιού, που όμως έχει παραδοθεί στον αχαλίνωτο τουρισμό. Το ενδιαφέρον είναι πως σε αυτή την οικονομικά εύρωστη περιοχή συναντιούνται δυο διαφορετικές τάξεις – η λαϊκή τάξη (αν και έχω κάποιους ενδοιασμούς ως προς αυτήν την απόδοση) που είναι οι διαδηλωτές και η καμαριέρα από τη μια πλευρά και από την άλλη, όλοι όσοι κάνουν τουρισμό στην περιοχή, εκείνοι δηλαδή που έχουν μια οικονομική ευχέρεια. Υπό αυτό το πρίσμα είναι λες και η Αλίσια βρίσκεται ανάμεσα σε δυο κόσμους - στο σωστό μέρος αλλά τη λάθος στιγμή. 

Η Γαλλία και η Ελλάδα μοιράζονται αρκετά κοινά σε επίπεδο πολιτικής και αστυνομικής διαφθοράς, ας μην κρυβόμαστε. Θα ήθελα να σε ρωτήσω αν συμφωνείς με τα λεγόμενα της ηρωίδας σου και συγκεκριμένα με μια ατάκα κομβικής σημασίας για εμένα που λέει πως «ποτέ τίποτα δεν πρόκειται να αλλάξει». 

Κατά τη γνώμη μου τα πράγματα είναι εξαιρετικά περίπλοκα και δεν μπορώ να μιλήσω ούτε μονάχα με όρους αισιοδοξίας, ούτε μονάχα με όρους νιχιλισμού. Υπάρχει μια πραγματικότητα ανάμεσα σε αυτές τις δυο λέξεις που εκφράζεται με νούμερα και με στατιστικές και εμπεριέχει μέσα της όλους εμάς. Σκέφτομαι ότι η Αλίσια στο τέλος θα κάνει την κίνηση να βοηθήσει, παρά το γεγονός ότι πιστεύει πως τα πράγματα δεν θα αλλάξουν. Νομίζω πως αυτό που μπορούμε να κάνουμε στη δική μας καθημερινότητα, αυτή της οικογένειάς μας, των φίλων μας και των ανθρώπων που αγαπάμε, είναι να συμμετέχουμε όσο μπορούμε σε κινήσεις με τις οποίες θα διορθώσουμε κάτι, θα προστατέψουμε κάτι και νομίζω πως στο τέλος η αλλαγή τελικά θα έρθει.

Η ταινία, τουλάχιστον στα δικά μου μάτια, λειτούργησε και σαν σοκ. Μου έφερε στο μυαλό και πράγματα που θα ήθελα να τα αφήσω πίσω, γιατί είχα βιώσει μια τέτοια κατάσταση με την αδερφή μου πριν από μερικά χρόνια, όταν είχε κατέβει σε μια ειρηνική, μαθητική διαδήλωση για το εκπαιδευτικό σύστημα και τελικά κατέληξε να τρώει ξύλο από τις δυνάμεις των ΜΑΤ που τη χτυπούσαν στο κεφάλι και το παιδί οριακά γλύτωσε τα χειρότερα. Φυσικά αργότερα από την πλευρά τους έλεγαν πως ήθελε να τους κάνει κακό και πως οι ίδιοι βρίσκονταν σε αυτοάμυνα. Θα το αφήσω ασχολίαστο αυτό.

Η ταινία αποκαλύπτει αυτό που πραγματικά έχει συμβεί. Υπάρχει ένα βίντεο στο οποίο βλέπουμε αστυνομικούς της BRI (Research and Intervention Brigade) να δρουν ενάντια στον νόμο, παρ' όλα αυτά, εξηγούν στην αστυνομικό που κάνει την έρευνα, ότι δεν έκαναν κάτι τέτοιο και ότι τα μάτια μας μας απατούν.

Θέλω λοιπόν να σου κάνω την εξής ερώτηση. Αν τελικά μας απατούν και τα μάτια μας, τι μπορούμε να κάνουμε για να προστατευτούμε απέναντι σε ένα τέτοιο σύστημα; 

Αρχικά λυπάμαι πολύ για την αδελφή σου. Ο όρος «αστυνομική βία» δεν είναι κάτι το αφηρημένο. Υπάρχει η πρώτη μαρτυρία στην περίπτωση Ρόντνεϊ Κινγκ, κάποιος δηλαδή που βρέθηκε μπροστά σε μια σκηνή αστυνομικής βίας, σήκωσε μια κάμερα και το κατέγραψε. Αυτό από τότε είναι μια πρακτική που επαναλαμβάνεται, είναι κάτι που έχει συμβεί σε όλες τις χώρες, σε άπειρες καταστάσεις, στον Τζορτζ Φλόιντ, στη Νιγηρία έβλεπα πρόσφατα να έχει συμβεί το ίδιο ακριβώς και υπάρχει πάντοτε αυτή η βία της αστυνομίας, που όχι μόνο την εξασκούν, αλλά επίσης μετά αρνούνται να την αναγνωρίσουν. Υπάρχει η εικόνα που μας λέει «να το, έχει γίνει, εγώ είμαι η απόδειξη του συμβάντος» και όμως στις πρακτικές της η αστυνομία βρίσκεται εκεί και αρνείται αυτήν την απόδειξη, αρνείται το καταφανές. Αυτή είναι μια τυπική συμπεριφορά των αστυνομικών για να προστατευτούν, σαν ένας δικός τους κωδικός που λέει ότι εγώ θα συμπεριφερθώ με ένα συγκεκριμένο τρόπο, όμως εάν κληθώ να απαντήσω και να το αναγνωρίσω, θα κάνω ότι δεν το είδα, μια ηθελημένη εθελοτυφλία ουσιαστικά.

Στην ταινία ο Ντομινίκ Μολ πήρε ένα πρόσωπο που ανήκει στην αστυνομία για να μπορέσει να αναδείξει αυτό το θέμα, το γεγονός ότι υπάρχει μια εικόνα και μια πραγματικότητα και δεν γίνεται αυτό να μη το αναγνωρίσουμε, γιατί έτσι δεν μπορεί να λειτουργήσει μια κοινωνία. Στο κοινωνικό σύνολο υπάρχει απόδοση δικαιοσύνης κι αυτό είναι το χρέος της κοινωνίας, μονάχα έτσι μπορούμε να υπάρξουμε και να προχωρήσουμε.

Και μια τελευταία ερώτηση. Ποιες ήταν οι σκέψεις σου όταν πήρες το σενάριο στα χέρια σου. Ήθελες από την αρχή να υποδυθείς αυτόν τον ρόλο;

Η αλήθεια είναι πως όταν πήρα το σενάριο μου άρεσε πολύ αυτή η συγκεκριμένη σκηνή στην οποία παίζω. Ο ρόλος είναι μικρός, αλλά βρίσκεται μέσα στην καρδιά αυτής της ταινίας και είναι ένας ρόλος κλειδί. Επειδή οι δικές μου κινηματογραφικές αναφορές είναι πολλαπλές, από blockbusters μέχρι arthouse, μου άρεσε πολύ αυτή η σκηνή που είναι κατά την γνώμη μου η κλασική σκηνή που η αστυνομικός επιμένει να ρωτάει τον μάρτυρα, τον ακολουθεί διαρκώς γιατί θέλει να πάρει οπωσδήποτε την πληροφορία και το γεγονός ότι εγώ υποδύθηκα τον ρόλο του μάρτυρα, κάπως ικανοποίησε πολύ τον εγωισμό μου (γέλια)  και τον απόλαυσα ιδιαίτερα.

credits φωτογραφιών του 26ου Φεστιβάλ Γαλλόφωνου Κινηματογράφου της Ελλάδος: Βαγγέλης Πατσιαλός

Η ταινία «Φάκελος 137» κυκλοφορεί 10 Σεπτεμβρίου στους κινηματογράφους από τη Rosebud.21.

Βίντεο: Πώς κινηματογραφείται μια σκηνή δικαστηρίου;