Είναι το πολιτιστικό μποϊκοτάζ μια «διανοητική αποτυχία»; Πόρτμαν, Τριέ και Οντιάρ θεωρούν πως ναι

Κι όλα ξεκίνησαν από την εξώθηση του Ναντάβ Λαπίντ, Ισραηλινού δημιουργού-σφοδρού πολέμιου του Νετανιάχου, από το Διεθνές Φεστιβάλ της Μασσαλίας. Περισσότερα εντός.

Από τον Ηλία Δημόπουλο
Είναι το πολιτιστικό μποϊκοτάζ μια «διανοητική αποτυχία»; Πόρτμαν, Τριέ και Οντιάρ θεωρούν πως ναι

Ο Ναντάβ Λαπίντ, που λέτε, ο οποίος έχει αυτοεξοριστεί στο Παρίσι, εκτός από πολέμιος του καθεστώτος της χώρας του που είναι, ήταν να συμμετάσχει ως μέλος της Επιτροπής στο Φεστιβάλ της Μασσαλίας. Τότε η αρχή του φεστιβάλ άρχισε να δέχεται «τηλεφωνήματα» που απαιτούσαν την απόσυρσή του. Η πίεση μεγάλωσε και τότε το φεστιβάλ υποχώρησε αφήνοντας πια στον Λαπίντ λίγο ψωροχώρο να προβάλει μια παλαιότερη ταινία του και να υπογράψει βιβλία. Και τότε 10 δημιουργοί απέσυραν τις ταινίες τους από το φεστιβάλ σε νέα ένδειξη διαμαρτυρίας και πίεσης. Και ο Λαπίντ αποσύρθηκε πλήρως από την διοργάνωση. Ωραία, τίμια, σκεπτόμενα, καλλιτεχνικά, «πολιτικά» πράγματα. Τι κρίμα, γεννήθηκες Οβριός. Θα πληρώσεις. Πώς άλλοι κόψανε τον....Τσαϊκόφσκι γιατί ο Πούτιν μπήκε στην Ουκρανία; Έτσι.

Νάταλι Πόρτμαν, Ζιστίν Τριέ και Ζακ Οντιάρ (και καμμιά 350αριά ακόμα της βιομηχανίας) συνυπέγραψαν μια ανοικτή επιστολή διαμαρτυρίας, θεωρώντας το μποϊκοτάζ «διανοητική αποτυχία». Έχουν απόλυτο δίκιο. Άλλοι συνυπογράφοντες είναι οι Ρεμπέκα Ζλοτόφσκι, Μισέλ Χαζαναβίσιους - θα περιμένατε και γνωστότερους ίσως, δίκιο έχετε, αλλά, τι να κάνουμε, απέχουν. «Είναι σφάλμα», λέει η επιστολή, «Ρώσοι, Ισραηλινοί και Ιρανοί δημιουργοί να απειλούνται και να διαγράφονται σαν ένας είδος εκτόνωσης για κρίματα που διαπράττουν οι κυβερνήσεις των χωρών τους, τις οποίες συχνά μάλιστα οι ίδιοι δημιουργοί αντιμάχονται σθεναρά.»

Ένα δεύτερο κείμενο, δημοσιευμένο επίσης στην Le Monde, στηρίζει: «Υπάρχει μια σκόπιμη προσπάθεια εξοστρακισμού του δημιουργού από τον χώρο της συζήτησης και της δημιουργίας. Κατά ποιον τρόπο η παρουσία ενός σκηνοθέτη σε μια Επιτροπή, ή η προβολή μιας ταινίας του τον καθιστά εκπρόσωπο ενός κράτους; Προσκαλώντας έναν καλλιτέχνη δεν τον ανελκύεις στην θέση ενός πολιτισμικού πρεσβευτή, αλλά αναγνωρίζεις ένα έργο, μια διαδρομή, ένα κινηματογραφικό όραμα», αναφέρει η δεύτερη επιστολή.

Από την άλλη πλευρά, η Ναριμάν Μαρί, μια εκ των δημιουργών που απέσυραν την ταινία τους, διαφωνεί: Δεν καταδικάζουμε έναν άνθρωπο, αρνούμαστε ένα πολιτισμικό και πολιτικό μοντέλο που εξακολουθεί». Οι ενιστάμενοι στην συμμετοχή, παρουσία (ίσως και ύπαρξη) του Λαπίντ σημειώνουν ότι ο σκηνοθέτης πήρε κονδύλια για το «Yes» του από το Israel Film Fund, το οποίο κατά την γνώμη τους είναι δάκτυλος του επίσημου Ισραήλ. (Πράγμα αβάσιμο, το κονδύλι χρηματοδοτεί Ισραηλινές και Παλαιστινιακές ταινίες, λειτουργεί ανεξάρτητα από την κυβέρνηση.)

Ο Λαπίντ διερωτάται: «Επί έναν χρόνο επιτίθεντο στην ταινία μου. Τώρα σε εμένα. Τι θέλουν; Να πάψω να γυρίζω ταινίες; Να φύγω από την Γαλλία; Ως που θα πάει αυτό;», ανέφερε προτού σημειώσει ότι πολλά φεστιβάλ πλέον αποφεύγουν κάποιες ταινίες για τον φόβο της ανάκρουσης. Αλήθεια, ως που θα πάει αυτό;

Αν δεν βρουν σπονδυλική στήλη οι θεσμοί και οι κρίσιμοι ιθύνοντες, ποιος θα προστατεύσει την πνευματική δημιουργία; Ταινίες κόβονται, αποσύρονται, δημιουργοί εξοστρακίζονται, όποιος δεν μας αρέσει, ή τον/την/το θεωρούμε σύμβολο κάποιας αυτόκλητης ιεραρχίας που εμείς θεωρήσαμε επαίσχυντη, σπιλώνεται, σημαδεύεται με το άλικο γράμμα, εξοστρακίζεται, καταργείται. Τέτοια κατάντια άνετα βέβαια την είχαμε μπορετή, δεν είναι δα και η πρώτη φορά, αλλά και πάλι συνθλίβει το ότι την καταφέρνουμε ακόμα με τόσο αυτοδίκαιο πάθος. 

Για τα γενέθλια του Τζόνι Ντεπ επιστρέφουμε στον «Νεκρό» του Τζιμ Τζάρμους